Koersverschil tussen ontvangst en omzetting: waar boek je dat?

Als je 1.000 USDC ontvangt en je zet die twee weken later om in euro's, staat er zelden precies het bedrag op je bankrekening dat je bij ontvangst als omzet hebt verantwoord. Dat verschil is geen boekhoudfout en het is ook geen correctie op je omzet: het ontstaat op de munt die je in de tussentijd hebt aangehouden, niet op het werk dat je hebt geleverd. Waar het verschil precies landt, bij je omzet of als apart resultaat onder je financiële baten en lasten, hangt af van je situatie, en dat is een vraag voor je boekhouder.

Wat je zelf wél kunt is het mechanisme scherp krijgen: waar het verschil vandaan komt, uit welke stukken het bestaat, en wat er verandert als je de munt maanden aanhoudt in plaats van dagen. Hoe je stablecoins praktisch omzet naar euro's staat in een apart artikel; hier gaat het over wat er in je administratie gebeurt nádat je dat hebt gedaan.

Waarom er überhaupt een verschil ontstaat

Je boekhouding is in euro's, een betaling in USDC niet. Bij ontvangst reken je hem om naar euro's, en bij de omzetting gebeurt dat opnieuw, tegen de koers van dát moment. Zitten daar zeventien dagen tussen, dan zitten daar ook twee verschillende koersen tussen.

Bij een stablecoin verrast dat mensen, want de munt heet stabiel. Maar USDC en USDT zijn stabiel tegenover de dollar, niet tegenover de euro. Zolang de peg houdt is 1 USDC ongeveer één dollar waard, en beweegt de euro-waarde van je saldo mee met de wisselkoers euro-dollar: doorgaans enkele tienden van procenten per week. Klein, maar zichtbaar zodra je het in euro's opschrijft.

Economisch is dat niet exotisch. Tussen ontvangst en omzetting hield je een bezitting aan die in vreemde valuta luidt, en die werd in euro's meer of minder waard. Dat is een ander soort resultaat dan je omzet: je omzet komt uit het werk dat je hebt gedaan, dit komt uit het aanhouden van een munt.

Het voorbeeld: 1.000 USDC, ontvangen op 3 augustus, omgezet op 20 augustus

Stel, je factureert op 28 juli een opdracht van 1.000 USDC. De btw laat ik hier even buiten beschouwing: die reken je in euro's af over het factuurbedrag, en wat de koers daarna doet verandert daar niets aan.

Op 28 juli is 1 USDC volgens je vaste koersbron € 0,8630 waard. Je factuur staat dus voor € 863,00 in je administratie, als omzet en als vordering.

Op 3 augustus komt de betaling binnen: 1.000 USDC in je wallet, bij een koers van € 0,8600 dus € 860,00 waard. Je vordering van € 863,00 wordt afgelost met een ontvangst van € 860,00. Er blijft € 3,00 over die nergens heen kan, en dat is het eerste verschil.

Op 20 augustus zet je de 1.000 USDC om naar euro's. De koers is dan € 0,8480, dus bruto € 848,00. De omzetting kost je € 2,12 aan fee en spread. Op je bankrekening komt € 845,88.

Tel het op en de route van factuur naar bank ziet er zo uit. Je verantwoordde € 863,00 aan omzet. Er kwam € 845,88 op de bank. Het verschil van € 17,12 bestaat uit drie stukken met elk een andere oorsprong: € 3,00 koersverloop tussen factuurdatum en ontvangst, € 12,00 koersverloop tussen ontvangst en omzetting, en € 2,12 aan directe kosten. Houd die drie in je vastlegging uit elkaar, juist omdat ze mogelijk verschillend behandeld worden.

Twee koersverschillen, niet één

Het verschil van € 3,00 en het verschil van € 12,00 lijken op elkaar maar ontstaan op iets anders. De eerste ontstaat op een vordering: je had een bedrag te goed dat in vreemde valuta luidde, en bij binnenkomst was het in euro's iets anders waard. De tweede ontstaat op een bezitting: je hád de munt al, en die werd minder waard terwijl je hem aanhield.

Of dat eerste verschil bij jou überhaupt ontstaat, hangt af van welk moment je als omrekenmoment hebt gekozen. Reken je om op factuurdatum, dan krijg je dit verschil. Verantwoord je op ontvangst, dan valt het weg en houd je alleen het tweede over. Wat telt is dat je één lijn kiest, die vastlegt en het hele jaar aanhoudt. Welke lijn voor jou de juiste is, hoor je van je boekhouder.

Is het omzet of een apart resultaat?

Dit is de kernvraag en het eerlijke antwoord is dat het van je situatie afhangt. Wat wél vaststaat is het economische verhaal: op 3 augustus was de opdracht klaar, de prijs stond vast en de betaling was binnen. Alles wat de koers daarna deed, heeft niets meer met die opdracht te maken, en het bedrag dat je als omzet hebt verantwoord verandert dus doorgaans niet meer achteraf.

Dat pleit ervoor het verschil te zien als een apart resultaat op het aanhouden van een munt, los van je omzet. Maar de precieze rubricering, en hoe die doorwerkt in je jaarrekening en je aangifte, hangt af van je rechtsvorm, de omvang van je posities, hoe je waardeert en hoe je administratie verder is ingericht. Dat is het soort vraag dat je met één mail aan je boekhouder eenmalig vastzet en daarna het hele jaar consequent toepast. Voor het bredere plaatje: hoe belasting op stablecoins in Nederland werkt.

En als het verschil negatief is?

In het voorbeeld is het verschil negatief: je hield € 860,00 vast en zette het om voor € 848,00. Dat is geen ander soort gebeurtenis dan een winst, het is dezelfde gebeurtenis met een ander teken. In hetzelfde jaar zul je maanden hebben waarin de euro-dollarkoers de andere kant op loopt.

Wat je in elk geval niet doet, is alleen de verliezen opschrijven en de winsten laten zitten, of andersom. Behandel beide richtingen hetzelfde. Of een negatief verschil aftrekbaar is en waar het in je resultaat terechtkomt, is opnieuw een vraag voor je boekhouder.

Wat verandert er als je maanden aanhoudt?

Zolang je binnen dagen of weken omzet, is het verschil klein. Houd je de munt langer aan, dan verandert er iets wezenlijks.

Ten eerste loopt er een jaargrens doorheen. Zet je de 1.000 USDC niet om en staat de koers op 31 december op € 0,8720, dan is je saldo € 872,00 waard tegenover de € 860,00 waarvoor je hem hebt binnengekregen. Dat verschil van € 12,00 heb je niet gerealiseerd, je hebt niets verkocht. Of en hoe je zo'n ongerealiseerd verschil in je jaarafsluiting verwerkt, hangt samen met je waarderingsgrondslag, en daar bestaan verschillende keuzes voor. Stem dat af vóór de jaarafsluiting, niet erna.

Ten tweede verandert de schaal zodra het geen stablecoin is. Dezelfde € 860,00 in bitcoin kan vier maanden later fors meer of minder waard zijn. Een verschil dat bij USDC kleiner is dan je transactiekosten, is bij BTC een bedrag dat je in je resultaat merkt.

Ten derde komt er bij langer aanhouden een vraag bij die er bij snel omzetten niet is: hoort die munt nog bij je onderneming, of is het inmiddels iets dat je privé aanhoudt? Voor een zzp'er is dat een vermogensetiketteringsvraag en die is niet vrijblijvend; voor een bv ligt het anders. De juiste behandeling hangt af van feiten en omstandigheden, dus leg het voor.

Wat je in elk geval zelf goed vastlegt

Hoe je boekhouder het ook rubriceert, de vastlegging is jouw werk. Leg per betaling vast: het bedrag in de munt, datum en tijdstip, de gebruikte koers en de bron daarvan, en het euro-bedrag dat daaruit volgt. Leg per omzetting hetzelfde vast, plus de netto-opbrengst in euro's en de kosten apart. Kloppen die twee reeksen, dan is elk koersverschil een aftreksom.

Dit is algemene informatie, geen belastingadvies

Dit artikel legt uit hoe een koersverschil ontstaat en welke vragen de behandeling ervan bepalen. Het is uitdrukkelijk geen fiscaal of boekhoudkundig advies. Hoe je zo'n verschil in jouw administratie en aangifte verwerkt, hangt af van je rechtsvorm, je waarderingsgrondslagen en de omvang en aard van je posities. Leg de keuzes uit dit artikel, het omrekenmoment, de rubricering van het verschil, ongerealiseerde verschillen, en of langer aangehouden munten tot je ondernemingsvermogen horen, één keer voor aan je boekhouder of belastingadviseur en pas ze daarna consequent toe.

stbl admin legt de eerste helft van dat werk automatisch vast: elke inkomende transactie wordt in euro's gewaardeerd tegen een vaste koersbron, met datum, tijdstip en hash erbij, gekoppeld aan de bijbehorende factuur. In de export staat het euro-bedrag bij ontvangst naast wat er daadwerkelijk is uitgekomen, zodat het verschil zichtbaar is in plaats van achteraf gereconstrueerd. Je sleutels blijven van jou, stbl admin is niet-custodiaal. De Pro-versie kost € 49 per maand exclusief btw.