Zakelijk of privé? Crypto op de balans of in box 3

In dit onderwerp lopen twee vragen door elkaar. De eerste, is crypto die je ontvangt voor geleverd werk omzet, staat niet ter discussie: dat is het, gewaardeerd in euro op het moment van ontvangst. De tweede, hoort de munt die je daarna aanhoudt bij je ondernemingsvermogen of bij je privévermogen, is een beoordelingsvraag die afhangt van jouw situatie, jouw gebruik van die munt en de keuzes die je maakt.

Dit artikel gaat over die tweede vraag: wat hem oproept, welke factoren meewegen, en waarom hij pas gaat leven als je ontvangen crypto maanden laat staan. hoeveel belasting je over stablecoins betaalt staat in een apart artikel; hier gaat het over de indeling die daaraan voorafgaat.

Wat niet ter discussie staat

Voer je een opdracht uit en word je betaald in bitcoin, USDC of USDT, dan heb je omzet. Dat de betaling niet in euro's binnenkomt verandert daar niets aan: je rekent het ontvangen bedrag om tegen de koers van het moment van ontvangst, en dat eurobedrag verantwoord je als omzet. Ook de btw reken je in euro's af, over het factuurbedrag.

Er is dus een moment en een eurowaarde, en die twee horen in je administratie te staan. Wat er daarna met de munt gebeurt, verandert je omzet niet meer met terugwerkende kracht.

De vraag die daarna komt

Op het moment van ontvangst zit er iets in je wallet. Die munt is via je onderneming binnengekomen: hij is de afwikkeling van een zakelijke vordering. Maar of hij daar blijft, is een andere vraag dan of hij daar binnenkwam.

Voor een zzp'er of eenmanszaak heet dat vermogensetikettering. In hoofdlijn kent die leer drie categorieën. Vermogen dat uitsluitend zakelijk wordt gebruikt hoort verplicht tot je ondernemingsvermogen; vermogen dat uitsluitend privé wordt gebruikt hoort verplicht tot je privévermogen. Daartussen zit vermogen dat je op beide manieren kunt gebruiken: keuzevermogen, waarbij je binnen redelijke grenzen zelf kiest. Die keuze maak je niet elk jaar opnieuw en niet vrijblijvend: hij hoort bij het moment waarop het vermogensbestanddeel in beeld komt, en je legt hem vast.

Waar ontvangen crypto in dat schema valt, verschilt per ondernemer. Iemand die elke betaling binnen een week omzet om zijn kosten te betalen zit in een andere situatie dan iemand die een deel jarenlang laat staan zonder er iets zakelijks mee te doen. Welke kant jouw geval op valt, ga ik je hier niet vertellen. Wat ik wel kan, is laten zien waaraan je merkt dat de vraag speelt.

Een voorbeeld: 0,0480 BTC in april, in december nog in de wallet

Stel, je factureert in april een opdracht voor € 3.000 exclusief btw. De klant betaalt in bitcoin. Op 14 april komt de betaling binnen: 0,0480 BTC, volgens je vaste koersbron op dat moment € 3.000 waard. Dat bedrag is je omzet, verantwoord op 14 april. Tot hier is er geen discussie.

Binnen een week zet je 0,0180 BTC om naar euro's voor je btw en lopende kosten. Dat levert € 1.125 op de bank op. De overige 0,0300 BTC blijft staan, niet als bewuste beleggingsbeslissing: je hebt het geld gewoon niet nodig en omzetten kost weer een handeling en weer een fee.

In december staat die 0,0300 BTC er nog steeds. De koers is inmiddels hoger: het restant is nu € 2.130 waard, tegenover € 1.875 bij ontvangst. Dat verschil van € 255 is niet ontstaan op je werk, maar op het aanhouden van een munt gedurende acht maanden. En waar het landt, is niet te beantwoorden zonder eerst te weten waar die 0,0300 BTC in die acht maanden zat: in je onderneming of in je privévermogen.

Wat er verandert, afhankelijk van waar de munt staat

De twee routes lopen wezenlijk anders, en dat is waarom de vraag ertoe doet.

Staat de munt in je ondernemingsvermogen, dan staat hij op je balans. Hij hoort bij je jaarrekening, hij wordt gewaardeerd volgens een grondslag die je consequent toepast, en resultaten die erop ontstaan lopen door je ondernemingsresultaat, dezelfde winstbepaling als de rest van je onderneming.

Hoort de munt bij je privévermogen, dan staat hij niet op je balans en loopt hij niet door je winst. Hij zit in de vermogenssfeer, waar niet naar je transacties gedurende het jaar wordt gekeken maar naar wat je op een peilmoment bezit. Een fundamenteel ander meetprincipe: niet wat je hebt gedaan, maar wat je had.

En een munt die eerst zakelijk is en later privé wordt aangehouden, gaat niet ongemerkt van de ene naar de andere kant. Zo'n overgang is een gebeurtenis met een moment en een waarde, die allebei ergens moeten vastliggen. Wat eruit volgt verschilt per situatie, precies zo'n punt dat je vooraf afstemt in plaats van achteraf reconstrueert.

Werk je vanuit een bv, dan ligt de structuur anders. Wat de bv ontvangt is van de bv, en het overbrengen naar jou privé is een aparte transactie met eigen gevolgen. De vraag is dan niet zozeer etikettering, maar wat er gebeurt op het moment dat de munt de bv verlaat.

Waarom stilzitten de vraag scherper maakt

Zolang je elke betaling snel omzet naar euro's, blijft de vraag klein: er is nauwelijks een periode waarin je iets aanhoudt, en het geld gaat rechtstreeks naar de kosten van je onderneming. Maar niets doen is ook een handeling. Zodra je een deel van je ontvangsten maanden laat staan, ontstaat er een positie: iets dat je bezit, dat in waarde beweegt, en dat je niet gebruikt voor de dagelijkse gang van je onderneming. Dat is het moment waarop de vraag inhoud krijgt. Niet omdat je iets fout doet, maar omdat de feiten zijn veranderd, en de indeling volgt de feiten.

Datzelfde geldt omgekeerd. Betaal je zakelijke kosten rechtstreeks vanuit die wallet, of houd je er een saldo aan omdat je klanten nu eenmaal in USDC betalen, dan wijzen de feiten een andere kant op. Het gebruik van de munt telt, niet het label dat je hem geeft.

De vragen die je aan je boekhouder stelt

Hier houdt dit artikel op en begint een gesprek. Neem deze vragen mee, met je eigen cijfers erbij.

• Valt de crypto die ik ontvang onder verplicht ondernemingsvermogen, verplicht privévermogen, of is het keuzevermogen?
• Als het keuzevermogen is: welke keuze past bij hoe ik werk, wanneer maak ik die en hoe leg ik hem vast?
• Verandert het antwoord als ik een deel direct omzet en een deel laat staan?
• Als een munt van zakelijk naar privé gaat: op welk moment, tegen welke waarde, en wat volgt daaruit?
• Welke waarderingsgrondslag pas ik toe op wat wél op de balans staat?
• Welke vastlegging wil jij van mij zien om dit later te onderbouwen?

Wat je in beide gevallen vastlegt

Hier zit het goede nieuws: welke kant het antwoord ook op valt, de gegevens die je nodig hebt zijn dezelfde. Je moet kunnen laten zien wát je hield, wannéér, en tegen welke eurowaarde.

Leg per ontvangst vast: het bedrag in de munt, de datum en het tijdstip, de gebruikte koers en de bron daarvan, het eurobedrag dat daaruit volgt, de transactiehash en de factuur waar de betaling bij hoort. Leg per omzetting of overboeking hetzelfde vast, plus wat er netto in euro's uitkwam en welke kosten je daarvoor hebt betaald. En zorg dat je aan het einde van het jaar per munt weet wat je nog had en wat dat waard was.

Die reeks onderbouwt beide routes. Zonder die reeks is geen van beide te onderbouwen, en dat maakt de vastlegging het enige deel van dit onderwerp waar je niet op hoeft te wachten.

Algemene informatie, geen belastingadvies

Dit is algemene informatie en uitdrukkelijk geen belastingadvies. Of ontvangen crypto in jouw geval tot je ondernemingsvermogen of je privévermogen hoort, hangt af van feiten en omstandigheden: je rechtsvorm, hoe je de munt gebruikt, hoe lang je hem aanhoudt en welke keuzes je eerder hebt gemaakt. Leg de vragen uit dit artikel voor aan je boekhouder of belastingadviseur voordat je op basis hiervan iets vastlegt of wijzigt.

stbl admin doet het feitelijke deel: elke inkomende transactie wordt in euro's gewaardeerd tegen een vaste koersbron, met datum, tijdstip en hash, gekoppeld aan de factuur, in een export die je boekhouder kan lezen. Waar de positie hoort beslis jij met je adviseur, de onderbouwing ligt er dan al. Je sleutels blijven van jou; stbl admin is niet-custodiaal. De Pro-versie kost € 49 per maand exclusief btw.