Tegen welke koers boek je een crypto-betaling?

Voor de meeste zzp'ers is het antwoord: tegen de koers op het moment dat de betaling binnenkomt, niet die van de factuurdatum. Je factuur legt vast wat je in euro's te vorderen hebt; de koers op het moment van ontvangst bepaalt welk bedrag er feitelijk je administratie binnenkomt. De keuze tussen die momenten is alleen minder belangrijk dan de vraag eronder: welke koersbron gebruik je, en pas je die elke keer hetzelfde toe?

Dit artikel gaat alleen daarover: welk eurobedrag in je boeken belandt, en hoe je die keuze later nog uitlegt. Voor het bredere plaatje van on-chain betalingen vastleggen, zie waarom je blockchain administratie ertoe doet.

Twee momenten, twee bedragen

In een cryptobetaling zitten twee momenten die om een koers vragen, en het helpt om ze uit elkaar te houden.

Het eerste is de factuurdatum. Factureer je in euro's, voor een zzp'er verreweg de verstandigste route, dan heb je op dat moment helemaal geen koers nodig. Er staat een bedrag in euro's op je factuur, dat bedrag is je omzet, en de btw wordt over datzelfde bedrag berekend. De koers speelt hier alleen een praktische rol: je klant moet weten hoeveel USDC of BTC hij moet sturen. Dat is een betaalinstructie, geen boeking.

Het tweede moment is de ontvangst. Er komt een hoeveelheid munt binnen op je wallet, en die moet je omrekenen naar euro's om hem te kunnen boeken. Dit is de omrekening die er toe doet. Wat de koers tussen factuurdatum en betaaldatum doet, verandert je factuur niet, hooguit of de betaling het factuurbedrag precies dekt. Factureer je in de munt zelf ("0,07 BTC"), dan bestaat er tot de betaling helemaal geen eurobedrag en moet je er twee maken in plaats van één.

Welke koersbron gebruik je?

Voor gewone valuta's bestaat een vanzelfsprekend antwoord: de Europese Centrale Bank publiceert elke werkdag referentiekoersen voor de euro tegenover een reeks andere valuta's. Voor bitcoin of USDC bestaat zo'n officiële eurokoers niet. Er zijn alleen markten die op 18 maart om 14:12 uur allemaal net iets anders noteerden.

In de praktijk kies je uit drie families. De eerste is de beurs waar je zelf handelt of uitbetaalt, zoals Kraken, Bitvavo of Coinbase; zet je de munt daar daadwerkelijk om, dan sluit je boeking aan op wat er echt gebeurd is. De tweede is een aggregator die een gewogen gemiddelde over meerdere beurzen publiceert, zoals CoinGecko of CoinMarketCap: minder gevoelig voor een uitschieter op één plek, en de historische reeks blijft opvraagbaar. De derde is een omweg in twee stappen: je waardeert een dollarstablecoin eerst tegen de dollar en zet die dollars om tegen de referentiekoers van de ECB van die dag, waardoor de zwaarste stap leunt op een bron die geen boekhouder ter discussie stelt.

Welke bron het meest voor de hand ligt, hangt af van hoe je betaald wordt en wat je daarna met de munt doet; geen enkele is per definitie goed of fout. Wat een boekhouder of controleur wil kunnen doen, is jouw bedrag reproduceren: dezelfde bron, dezelfde datum, hetzelfde getal. Een bron die publiek is, historisch opvraagbaar blijft en niet door jou te beïnvloeden valt, voldoet daaraan. Een screenshot van een koers die je ergens zag, niet.

Welk moment binnen de dag?

Ook binnen één dag moet je kiezen. De drie gangbare methodes zijn de koers op het exacte tijdstip van de transactie, de slotkoers van die dag, en het daggemiddelde. Voor stablecoins scheelt dat zelden meer dan een paar tienden van een procent; voor bitcoin kan het op een drukke dag om procenten gaan.

Let daarbij op één praktisch detail: blockchains stempelen in UTC en jouw administratie loopt in Nederlandse tijd. Een betaling die je op 18 maart om 00:40 uur ontvangt, staat op de blockchain met tijdstempel 17 maart 23:40 UTC. Kies er één en houd je eraan, anders schuiven transacties rond de jaarwisseling naar het verkeerde boekjaar.

Consistentie weegt zwaarder dan precisie

De verleiding is om per betaling de "juiste" koers te zoeken. Dat is de verkeerde reflex: zodra je per transactie een andere bron of een ander moment pakt, zijn je bedragen gekozen in plaats van berekend, en dat is lastig uit te leggen, ook als elke afzonderlijke koers klopte.

Leg je methode daarom één keer vast, in een paar zinnen met een datum erbij: welke bron, welk moment, welke tijdzone, hoe je afrondt. Wijzig je later van bron omdat de oude verdween, noteer dan de datum en de reden en pas de nieuwe methode vanaf dat moment toe. Niet met terugwerkende kracht.

Wat je per betaling vastlegt

Per ontvangen betaling wil je later zes dingen kunnen terugvinden:

• de transactiehash
• het tijdstip met tijdzone
• de munt en het exacte aantal eenheden
• de gebruikte koers
• de naam van de bron
• het eurobedrag dat daaruit volgt, plus het factuurnummer waaraan je de betaling hebt gekoppeld

Dat kost dertig seconden op het moment zelf, en een middag als je het in januari moet reconstrueren. Sla ook de koers zélf op, niet alleen de bron: aggregators herzien soms hun historische reeksen en beurzen verdwijnen.

Een uitgewerkt voorbeeld

Je stuurt op 4 maart 2026 factuur 2026-014 aan een klant in Berlijn: € 3.500 exclusief btw, 21% btw is € 735, totaal € 4.235. Je factureert in euro's en spreekt af dat de klant in USDC betaalt tegen de koers op het moment van betaling. Twijfel je over de btw op een crypto-factuur, lees dan hoe btw werkt bij stablecoin-betalingen.

Op 4 maart staat USDC op € 0,9180. In de betaalinstructie zet je dat dit een indicatie is: € 4.235 komt op dat moment neer op 4.613,29 USDC. De klant betaalt pas op 18 maart om 14:12 UTC, en op dat moment noteert je koersbron € 0,9210 per USDC.

Gaat het goed, dan rekent je klant bij het betalen zelf om en stuurt hij 4.598,26 USDC. Je waardeert die ontvangst tegen dezelfde 0,9210 en komt uit op € 4.235,00. De factuur is precies voldaan, er is geen verschil te boeken.

Gaat het zoals het meestal gaat, dan heeft de klant de indicatie uit je e-mail overgenomen en stuurt hij 4.613,29 USDC. Je boekt de ontvangst tegen de koers van het moment van ontvangst: 4.613,29 × 0,9210 = € 4.248,84. Je factuur blijft € 4.235: de omzet blijft € 3.500 en de btw blijft € 735, want die zijn bepaald door wat je hebt gefactureerd, niet door hoe de koers zich daarna gedroeg. Het verschil van € 13,84 is een koersresultaat en hoort op een aparte rekening voor koersverschillen, niet bij je omzet. Hoe je dat precies rubriceert stem je af met je boekhouder; het punt is dat je het apart houdt.

Was dezelfde factuur in bitcoin betaald, dan was hetzelfde mechanisme zichtbaarder geweest. Stel dat bitcoin op 18 maart om 14:12 UTC op € 61.400 stond (een voorbeeldkoers); de klant stuurt 0,06897 BTC. Kijk je pas op 20 maart in je wallet en gebruik je gemakshalve de koers van dát moment, bijvoorbeeld € 60.100, dan boek je 0,06897 × 60.100 = € 4.145,10. Dat is € 89,90 minder, een verschil dat bij stablecoins in de ruis verdwijnt en bij bitcoin niet.

Als de munt niet aan de euro vastzit

Dit is het stuk dat het vaakst wordt overgeslagen: USDC en USDT zijn gekoppeld aan de dollar, niet aan de euro. Een euro-ondernemer die in stablecoins wordt betaald, loopt dus gewoon dollarrisico. De beweging van € 0,9180 naar € 0,9210 hierboven is geen haperende peg; dat is de dollar die tegenover de euro bewoog. "Stabiel" betekent stabiel in dollars.

Dat heeft twee gevolgen. Je hebt ook voor stablecoins een echte koers nodig: 1 USDC is niet 1 euro, en een boeking die dat aanneemt klopt niet. En er ontstaat koersverschil tussen ontvangst en het moment waarop je de munt omzet naar euro's. Ontvang je op 18 maart en cash je op 3 april uit, dan is dat tweede moment een aparte gebeurtenis met een eigen koers. Hoe die bedragen in je aangifte belanden lees je in hoeveel belasting je betaalt over stablecoins in Nederland.

Voor bitcoin geldt hetzelfde, alleen groter. Dat maakt je factuur niet onjuist; het betekent alleen dat je twee gebeurtenissen boekt in plaats van één.

Samengevat: reken om tegen het moment van ontvangst, kies één bron en één tijdstip binnen de dag, leg per transactie de hash, het tijdstip, de koers en de bron vast, en houd koersverschillen los van je omzet. De methode hoeft niet ingenieus te zijn, ze moet reproduceerbaar zijn.

stbl admin doet die omrekening automatisch: elke inkomende transactie wordt gewaardeerd tegen een vaste koersbron op het tijdstip van de transactie, met koers en bron bewaard bij de boeking, gekoppeld aan de juiste factuur en exporteerbaar voor je boekhouder. Je sleutels blijven van jou, stbl admin is niet-custodiaal. De Pro-versie kost € 49 per maand exclusief btw.